Lazerci dosyamı açamıyor: kesim için DXF nasıl hazırlanır?

“Açamıyorum” üç ayrı şey demek olabilir

Ne yapılacağı, cümlenin hangi anlama geldiğine bağlı:

1. 01

   Dosya gerçekten açılmıyor

   Nadir durum. Sürüm uyuşmazlığı ya da aktarım sırasında bozulma söz konusudur. Kesimcinin CAM yazılımı beklediğinden yeni bir DXF sürümüyle karşılaşmış olabilir. Çözümü tek soruyla bulunur: hangi sürümü istiyor?

2. 02

   Açılıyor ama içi boş veya ölçüsü saçma görünüyor

   Geometri bloklar ya da harici referansla bağlanmıştır, veya dosya inç biriminde kaydedilmiştir. Parça ekranda ya hiç yoktur ya da beklenenin 25 katı büyüklüktedir.

3. 03

   Açılıyor ama CAM parçayı kabul etmiyor

   En sık görülen durum. Kesim yazılımı kapalı bir yol kuramadığı için parçayı kesim listesine alamaz. Ekranda çizgiler görünür, ama makine için ortada kesilecek bir kontur yoktur.

En sık sekiz hata

Aşağıdakilerin tamamı, dosya gönderilmeden önce ekranda görülebilecek hatalardır. Sırayı belirleyen kesimciyi en çok durduran hata olmalarıdır:

1. 01

   Üst üste binmiş çizgiler

   Aynı kenarın üzerinde iki çizgi vardır; biri diğerini tam olarak örttüğü için ekranda tek çizgi görünür. Makine ikisini de keser: torç aynı yolu iki kez geçer, kenar yanar ve kesim süresi boşuna uzar. Kopyala-yapıştırla çoğaltılmış geometride ve birleştirilmiş çizimlerde çok yaygındır.

2. 02

   Açık kontur

   Kontur gözle kapalı görünür ama iki uç noktası birkaç mikron açıktır. Kesim yazılımı kapalı bir yol kuramadığı için parçayı tanımaz. Açık yol, dosyanın geri çevrilmesinin en sık sebebidir; kesimci çoğu zaman “dosyanı açamıyorum” derken bunu kasteder.

3. 03

   Spline eğrileri

   Serbest formlu eğriler pek çok kesim kontrolcüsü tarafından tanınmaz; bu makineler yalnızca çizgi ve yay anlar. Spline’ın çizgi ve yay dizisine dönüştürülmesi gerekir. Dönüştürme kaba bir toleransla yapılırsa eğri köşeli çıkar, parçanın yüzeyi çokgenleşir.

4. 04

   Ölçek 1:1 değil veya birim yanlış

   Dosyadaki ölçüler parçanın gerçek ölçüleriyle birebir aynı olmalıdır. Paftadan 1:2 ölçekli bir görünüş aktarıldıysa parça yarı boyda kesilir. Birim inçte kaldıysa fark 25,4 katıdır — bu genellikle fark edilir, ama 1:2 ölçek fark edilmez ve levha kesilir.

5. 05

   Katman kirliliği

   Eksen çizgileri, tarama, yardımcı çizgiler ve gizli çizgiler dosyada kalmıştır. Kesimci hangi katmanın kesileceğini bilemez; yanlış tahmin ederse parçanın ortasından eksen çizgisi geçer. Kesim geometrisi tek katmanda toplanır, büküm çizgileri gerekiyorsa ayrı ve açıkça adlandırılmış bir katmanda verilir.

6. 06

   Blok ve harici referans (xref)

   Geometri bir bloğun içindeyse veya başka bir dosyaya referansla bağlıysa, dosya tek başına gönderildiğinde içi boş gelir. Ekranda görünen şey aslında başka bir dosyada durmaktadır. Kesime giden DXF’te geometri patlatılmış ve dosyanın kendi içinde olmalıdır.

7. 07

   Ölçü çizgileri, antet ve yazılar

   Lazer, gördüğü her çizgiyi keser — ölçü oklarını, antet çerçevesini ve parça numarasını da. Bunlar kesim dosyasında yer almaz. Ölçülendirilmiş pafta ayrı bir dokümandır ve PDF olarak gönderilir; ikisi aynı dosya değildir.

8. 08

   Açınım yerine 3D görünüş aktarımı

   En pahalı hata bu. Bükülmüş parçanın bir görünüşü aktarıldığında dosyada parçanın resmi olur, açınımı değil: ölçüler izdüşümdür ve büküm payı hiç hesaba girmemiştir. Kesilen levha büküldüğünde hiçbir ölçü tutmaz. Aktarım, modelin açınım (flat pattern) hâlinden yapılmalıdır.

Kesime giden DXF nasıl çıkarılır

Sıra önemlidir; sondan başlanırsa temizlenen geometri tekrar kirlenir:

1. 01

   Açınımı açın

   Sac metal modelinde açınım özelliği etkinleştirilir ve aktarım bu hâlden yapılır. Bükülmüş görünüşten alınan aktarım kesim dosyası değildir. Açınımın doğru çıkması için kullanılan K-faktörünün de doğru olması gerekir; hangi değerin alınacağı K-faktörü kaç alınmalı yazısında tabloyla veriliyor.

2. 02

   Yalnızca kesilecek geometriyi bırakın

   Dış çevre ve delikler kalır. Ölçüler, antet, yazılar, eksen ve tarama çizgileri silinir. Büküm çizgileri kesilmeyecekse ya çıkarılır ya da adı açıkça belli ayrı bir katmana alınır ve kesimciye söylenir.

3. 03

   Yinelenen ve üst üste binen çizgileri temizleyin

   CAD programlarının çoğunda bu işi yapan bir temizleme komutu vardır. Komutun adını bilmiyorsanız kesimciye “dosyada üst üste çizgi var mı” diye sormak da işe yarar; onların yazılımı bunu ilk adımda raporlar.

4. 04

   Konturları kapatın ve birleştirin

   Her kesim profili tek ve kapalı bir polyline olmalıdır. Ayrı ayrı duran çizgi ve yay parçaları birleştirilir. Kapalılık gözle değil, konturu seçerek doğrulanır: tek tıklamada tamamı seçiliyorsa kapalıdır.

5. 05

   Spline varsa çizgi ve yaya dönüştürün

   Dönüştürme toleransı sıkı tutulmalıdır; aksi hâlde eğri çokgenleşir ve bu doğrudan parçanın yüzeyine yansır.

6. 06

   Birimi ve ölçeği doğrulayın

   Milimetre ve 1:1. Doğrulamanın en hızlı yolu, bilinen bir ölçüyü dosyada yeniden ölçmektir: 100 mm olması gereken kenar 100 mm çıkıyorsa ölçek doğrudur.

7. 07

   Parça başına tek dosya gönderin

   Farklı kalınlıktaki parçalar aynı dosyada olmamalıdır; farklı kalınlık farklı levha, farklı kesim parametresi demektir. Dosya adına parça adını, malzemeyi ve kalınlığı yazmak kesimcinin işini kısaltır.

Hangi DXF sürümü?

Bu sorunun tek bir doğru cevabı yok; cevap kesimcinin CAM yazılımına bağlı. Sürümler arasındaki fark, dosyanın hangi geometri tiplerini taşıyabildiğidir:

Göndermeden önce kontrol listesi

Dosyayı göndermeden önce bu yedi maddenin hepsi geçilmiş olmalı:

• Geometri açınımdan alındı, bükülmüş görünüşten değil.
• Her kontur kapalı; tek tıklamada tamamı seçiliyor.
• Üst üste binen ve yinelenen çizgi yok.
• Ölçü, antet, yazı, eksen ve tarama çizgileri dosyada kalmadı.
• Birim milimetre, ölçek 1:1 — bilinen bir ölçü yeniden ölçülerek doğrulandı.
• Geometri patlatılmış; blok veya harici referansa bağlı değil.
• Dosya adında parça adı, malzeme ve kalınlık yazıyor.

Kesim dosyası ile imalat resmi de birbirinin yerine geçmez. DXF makineye ne keseceğini söyler; malzeme, kalınlık, tolerans, büküm yönü ve yüzey işlemi bilgisi imalat resminde bulunur. Atölyeye ikisi birlikte gider. Hangi işte hangi dosya formatının isteneceği imalatçıya STEP mi DXF mi göndermeli yazısında ayrıca ele alındı.

Kesim dosyası hazırlamak ayrı bir iş değil, çizim işinin son adımıdır. Sekiz hatanın tamamı gönderilmeden önce görülebilir; görülmezse bedelini kesilmiş levha öder.